Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης: Να αγωνιστούμε με κάθε διπλωματικό μέσο να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα ελεύθερη, απαλλαγμένη από στρατούς κατοχής.

Ο Κυβερνητικού Εκπρόσωπο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης εκπροσώπησε την Κυπριακή Κυβέρνηση στο Μνημόσυνο πεσόντων κατά την τουρκική εισβολή που πραγματοποιήθηκε στην Πάφο στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Θεοδώρου. Στον επιμνημόσυνο λόγο του αναφέρθηκε στα τραγικά γεγονότα της 20ης Ιουλίου 1974 και υπογράμμισε ότι ” ” η 20ή Ιουλίου 1974 χαράχθηκε για πάντα στη μνήμη του Κυπριακού λαού ως ημέρα Φρίκης και αποτροπιασμού” και ότι  πρέπει “Να αγωνιστούμε με κάθε διπλωματικό μέσο να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα ελεύθερη, απαλλαγμένη από στρατούς κατοχής”.

Στη συνέχεια παρατίθεται ολόκληρη η ομιλία του Κωνσταντίνου Λετυπιωτη.

Εκείνο το πρωί ξύπνησε ξαφνικά ο Βασίλης.  Ήταν 12 χρόνων.  Δεν θα ξεχάσει ποτέ εκείνο το ξύπνημα.  Ο ήλιος μόλις είχε βγει, αλλά του φάνηκε πως σκοτείνιασε. Δεν καταλάβαινε γιατί όλοι έτρεχαν, γιατί η μάνα τον έπιασε σφιχτά από το χέρι και άρχισαν να τρέχουν. Δεν ήξερε γιατί έπρεπε να σωπάσει, γιατί ο πατέρας του τον αγκάλιασε, τον φίλησε και έμεινε πίσω.

Μόνο που πρόλαβε να αρπάξει το μικρό του ραδιόφωνο και το κλειδί του σπιτιού του.

Έχουν περάσει 51 χρόνια, από εκείνο το μαύρο πρωινό του Ιουλίου του 1974.  Στις 05:30 άλλαξαν όλα.

Τον διαπεραστικό ήχο των σειρήνων διαδέχτηκαν τα βουητά των αεροπλάνων, οι ριπές, οι κραυγές, το κλάμα.  Και μετά σιωπή, μια σιωπή παράξενη, συνάμα εκκωφαντική και ανήσυχη.  Εκείνο το καλοκαίρι πάγωσε ο χρόνος.

Η 20ή Ιουλίου 1974 χαράχθηκε για πάντα στη μνήμη του Κυπριακού Ελληνισμού ως ημέρα φρίκης και αποτροπιασμού.

Ξημέρωσε με τη γη να τρέμει και τον ουρανό να σκοτεινιάζει από τα τουρκικά αεροπλάνα.

Στην Κερύνεια αποβιβάστηκαν οι πρώτες μονάδες εισβολής.

Η τουρκική επιχείρηση «Αττίλας» ξεκίνησε, επικαλούμενη προσχηματικά το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου.  Στην πραγματικότητα, ήταν η κορύφωση ενός μακρόχρονου σχεδίου κατάλυσης της ανεξαρτησίας μας, μιας βάναυσης παραβίασης κάθε αρχής διεθνούς δικαίου.

Στη Νέα Υόρκη ,το απόγευμα της 20ής Ιουλίου συνέρχεται το Συμβούλιο Ασφαλείας το οποίο εγκρίνει το ψήφισμα 353 με το οποίο ζητείται κατάπαυση του πυρός και αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων από την Κύπρο, τερματισμός κάθε ξένης στρατιωτικής επέμβασης και έναρξη συνομιλιών μεταξύ των τριών Εγγυητριών Δυνάμεων της Κύπρου για αποκατάσταση της ειρήνης και της συνταγματικής Κυβέρνησης στο νησί.

Η Τουρκία αδιαφορεί και αγνοεί το Συμβούλιο Ασφαλείας και τη διεθνή κοινότητα.  Αντιθέτως γίνεται ακόμα πιο προκλητική.

Στη Γενεύη άρχισαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις για την εξεύρεση ειρηνικής λύσης, αλλά ενόσω διαρκούσαν, η Τουρκία, τα ξημερώματα της 14 ης  Αυγούστου, απέσυρε την αντιπροσωπεία της, και λίγη ώρα αργότερα προχώρησε και στο δεύτερο κύμα εισβολής υπό την κωδική ονομασία «Αττίλας 2» με την κατάληψη της Μόρφου, της Αμμοχώστου και της Καρπασίας.

Στον απόηχο της καταστροφής, το 37% της πατρίδας μας βρέθηκε υπό κατοχή.

Οι πληγές αμέτρητες: περισσότεροι από 180.000 άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες στην ίδιά τους την πατρίδα, 1619 καταγράφηκαν ως αγνοούμενοι, πάνω από 6.000 σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν. Δεκάδες χωριά και πόλεις λεηλατήθηκαν, θρησκευτικά και πολιτιστικά μνημεία βεβηλώθηκαν, η δημογραφική δομή του νησιού αλλοιώθηκε. Ερήμωσαν οι δρόμοι των γονιών μας, σίγησαν οι καμπάνες,  φυλακίστηκε η ψυχή μας.

Ο πιο σπαρακτικός απόηχος είναι οι αγνοούμενοι, των οποίων η τύχη δεν έχει ακόμα διακριβωθεί.  Οι γονείς που δεν ξαναείδαν τα παιδιά τους. Οι μανάδες που κάθε χρόνο στρώνουν το τραπέζι, ανάβουν το καντήλι και περιμένουν. Παιδιά που μεγάλωσαν με μια φωτογραφία ενός γονέα που δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν ποτέ, να τον περιμένουν καρτερικά και βασανιστικά.

Ένα δράμα που συγκλονίζει ακόμη και σήμερα, που σπαράζουν στο άκουσμα ιστοριών, όπως αυτή του Βασίλη που από εκείνο το πρωινό δεν είδε ποτέ ξανά τον πατέρα του.

Μέχρι το 2016 όταν χτύπησε το τηλέφωνο του Βασίλη, βρέθηκαν τα οστά του πατέρα του.  Η κηδεία έγινε ένα Σάββατο πρωί, δίπλα από τον Βασίλη η μάνα του, μαυροφορεμένη, σιωπηλή, του κρατά σφιχτά το χέρι.  Η εφημερίδα έγραψε εκείνο το πρωί «γιος ετών 54, κηδεύει τον πατέρα του, ετών 40».  Πώς μπορεί να το χωρέσει ο νους;

Η παρουσία μας σήμερα, δεν πρέπει ούτε μπορεί να προσεγγιστεί ως τελεσιουργική, ως μια τυπική διαδικασία.  Ο έντονος συμβολισμός της σημερινής ημέρας αποτελεί υπόμνηση της εθνικής μας αποστολής, μιας  συλλογικής ευθύνης τεράστιας, ασήκωτης:

-να μην επιτρέψουμε ποτέ στη λήθη να εκτοπίσει τη διεκδίκηση για τα αυτονόητα

– να μην επιτρέψουμε σε κανένα να μας αποπροσανατολίσει

– να μην εγκαταλείψουμε ποτέ την προσπάθεια για επανένωση της πατρίδας μας

– Να αγωνιστούμε με κάθε διπλωματικό μέσο να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα ελεύθερη, απαλλαγμένη από στρατούς κατοχής.

Η τραγωδία που βιώνει η πατρίδα μας τα τελευταία 51 χρόνια αποτελεί πρόκληση προς τις αρχές της διεθνούς νομιμότητας και του διεθνούς δικαίου.

Οι εγκληματικές πράξεις της Τουρκίας συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, του Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, της κυριαρχίας, ανεξαρτησίας και εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενός κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αδιαμφισβήτητη παραβίαση των θεμελιωδών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των Κυπρίων.

Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στο οποίο οι πολίτες της δεν μπορούν να απολαύσουν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, της ελεύθερης διακίνησης, εγκατάστασης, ιδιοκτησίας,εργασίας, τις βασικές μας ελευθερίες στο 37% της πατρίδας μας, στις πατρογονικές μας εστίες.

Ο πόθος μας για επίλυση του Κυπριακού παραμένει άσβεστος και η προσήλωσή μας αταλάντευτη.

 Από την πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει θέσει ως ύψιστο στόχο την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, από το σημείο που είχαν διακοπεί, πάντοτε εντός του συμφωνημένου πλαισίου που καθορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Η αδιάλλακτη στάση και η κάθετη άρνηση του κατοχικού ηγέτη και της Τουρκίας δεν πρόκειται να κάμψει την ένταση των προσπαθειών μας.  Ως Κυβέρνηση έχουμε πλήρη επίγνωση της ιστορικής ευθύνης και αναγνωρίζουμε τις πολλαπλές προκλήσεις και δυσκολίες που έχουμε να αντιμετωπίσουμε.

 Η επιμονή και η συνέπεια των προσπαθειών μας, η ανάληψη πρωτοβουλιών που αποδεικνύουν την ειλικρινή πολιτική μας βούληση έχει θέσει το Κυπριακό στο επίκεντρο της διεθνούς κοινότητας, σε μια περίοδο γεμάτη περιφερειακές και διεθνείς προκλήσεις και εξελίξεις.

Ο διορισμός Προσωπικής Απεσταλμένης και ο επαναδιορισμός της από τον ΓΓ του ΟΗΕ, ο διορισμός Ειδικού Απεσταλμένου της ΕΕ για το Κυπριακό, η σύγκληση της Πολυμερούς Διάσκεψης στη Γενεύη τον περασμένο Μάρτιο και ακολούθως στη Νέα Υόρκη τον Ιούλιο αλλά και ο καθορισμός νέας συνάντησης τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη και νέας πολυμερούς διάσκεψης πριν από το τέλος του έτους ,αποτελούν έμπρακτες και απτές ενέργειες που συμβάλλουν στην επίτευξη του  στόχου  της επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Η πρόσφατη πολυμερής διάσκεψη που συγκάλεσε ο Γενικός Γραμματέας στη Νέα Υόρκη, επαναβεβαίωσε την προσήλωσή του στις προσπάθειες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.

Η σταθερή προσήλωση της διεθνούς κοινότητας στο συμφωνημένο πλαίσιο, όπως εκφράστηκε κατά την πολυμερή της Νέας Υόρκης τόσο από τον ίδιο τον ΓΓ, την Ελλάδα, το ΗΒ αλλά και τους κορυφαίους θεσμούς της ΕΕ, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, δύο εκ των 5 μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποδεικνύουν με τον πιο εμφαντικό τρόπο την απομόνωση και απόρριψη της απαράδεκτης θέσης της Τουρκίας για επιδίωξη λύσης που εκφεύγει του πλαισίου των ΗΕ.

Σε μια περίοδο κατά την οποία  οι διεθνείς ισορροπίες διαταράσσονται και μετατοπίζονται, ο ρόλος των ΗΕ ως του θεματοφύλακα  της νομιμότητας αναδεικνύεται πιο επιτακτικός από ποτέ.  Η ΕΕ είναι ο καταλύτης που μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στις προσπάθειες των ΗΕ.

Οι αποφάσεις του ΣΑ και το πλαίσιο των ΗΕ είναι η ασπίδα που μας θωρακίζει απέναντι σε κάθε αναθεωρητισμό και νομιμοποιούν τη διαχρονική μας προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου.

 Η ενάσκηση της ενεργού και συνεπούς διπλωματίας στοχεύει στο να  επαναφέρουμε με τεκμηριωμένες θέσεις το Κυπριακό ψηλά στη διεθνή ατζέντα, προβάλλοντας όχι μόνο το δίκαιο αλλά και τον κίνδυνο που συνεπάγεται η συνεχιζόμενη κατοχή για τη σταθερότητα της περιοχής και την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος.

Η Κύπρος δεν είναι μόνο ο τόπος μιας μεγάλης εθνικής τραγωδίας, είναι η συμπύκνωση όλων των οικουμενικών αξιών και επιδιώξεων της ανθρωπότητας. Εδώ, σε αυτό το μαρτυρικό νησί, συνυφαίνονται οι αρχές της ελευθερίας, της κυριαρχίας, της αξιοπρέπειας, η απαίτηση για σεβασμό της νομιμότητας και για αποκατάσταση του διεθνούς δικαίου.

Η κατοχή κυπριακού εδάφους από τον τουρκικό στρατό δεν αποτελεί μόνο μια κυπριακή πληγή αλλά μια διαρκή πρόκληση για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας. Είναι μια κραυγαλέα παραβίαση όλων όσων η ανθρωπότητα όρισε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως αδιαπραγμάτευτες αξίες και θεμελιώδεις αρχές.

Δεν μπορεί η διεθνής κοινότητα να στέκεται ανεκτική απέναντι σε έναν κατακτητή που εδώ και 51 χρόνια αδιαφορεί για τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, για το Διεθνές Δίκαιο, για τις βασικές ελευθερίες των ανθρώπων, ενώ ταυτόχρονα, δικαίως, ξεσηκώνεται και συσπειρώνεται για την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Ουκρανίας.

Η ίδια φωνή που υπερασπίζεται την ανεξαρτησία του Κιέβου οφείλει να υπερασπιστεί με την ίδια ένταση και τη Λευκωσία, τη Μόρφου, την Αμμόχωστο, την Καρπασία. Η ίδια ευαισθησία που κινητοποίησε Κυβερνήσεις, θεσμούς και λαούς οφείλει να φτάσει και ως τις κατεχόμενες γειτονιές μας.

Ζητούμε ισονομία και συνέπεια στις αρχές. Ζητούμε να μετρηθεί με το ίδιο μέτρο που μετρήθηκε κάθε άλλη παραβίαση διεθνούς δικαίου. Εμείς, ο λαός αυτής της μαρτυρικής γης, γνωρίζουμε καλύτερα από τον καθένα πόσο ανυπόφορη είναι η αδικία όταν παρατείνεται, πόσο υπονομεύει τη διεθνή νομιμότητα όταν γίνεται ανεκτή.

Η Κύπρος λοιπόν στέκεται ενώπιον όλων και υπενθυμίζει ότι εδώ δοκιμάζονται οι αξίες που οι λαοί επικαλούνται στις μεγάλες στιγμές της Ιστορίας.

Η Κύπρος, με την ιστορία της, με τις θυσίες της, με την επιμονή και την καρτερία του λαού της, θα συνεχίσει να είναι η φωνή που δεν σωπαίνει. Μια φωνή που καλεί τις μεγάλες δυνάμεις, τους θεσμούς, κάθε δημοκρατικό πολίτη του κόσμου να κατανοήσει πως εδώ, στο τελευταίο μοιρασμένο κράτος της Ευρώπης, δεν εκκρεμεί μόνο η λύση ενός εθνικού ζητήματος, αλλά η επανόρθωση μιας παγκόσμιας αδικίας.

Με αμείωτη ένταση θα συνεχίζουμε να εργαζόμαστε, μαζί με τη διεθνή κοινότητα για την επίτευξη μας λύσης στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια, μία διεθνή προσωπικότητα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και φυσικά τις αρχές και αξίες πάνω στις οποίες εδράζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μιας λύσης που θα μας απαλλάξει από κατοχικούς στρατούς και θα διαγράψει τη γραμμή που σημαδεύει την χώρα μας. Τη μαύρη λωρίδα που διαχωρίζει, που χωρίζει ψυχές, που στέκεται εμπόδιο ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, στο φως και το σκοτάδι.

Ναι, φέτος μετράμε 51 τραγικά καλοκαίρια, 51 χρόνια γεμάτα ανοιχτές πληγές. Όμως, ενάντια στις επιθυμίες και στις αλλότριες επιδιώξεις ορισμένων, μετράμε ταυτόχρονα και 51 χρόνια αδιάκοπης αντίστασης.

Πενήντα ένα χρόνια κατά τα οποία ο Κυπριακός Ελληνισμός δεν συμβιβάστηκε, δεν παραιτήθηκε, δεν λησμόνησε. Παρά τον πόνο, τις δυσκολίες και τα βάσανα, δεν υποκύψαμε ούτε συνηθίσαμε. Σταθήκαμε και προχωρήσαμε, αρνούμενοι να δεχθούμε την κατοχή ως κανονικότητα.

Είναι στιγμές σαν τη σημερινή που η τραγικότητα της στιγμής υπερβαίνει τα στενά περιθώρια που θέτει ο χρόνος και ο χώρος. Το μυαλό μας ταξιδεύει. Διαλύει τα συρματοπλέγματα της κατοχής, διασχίζει τα αλησμόνητα κατεχόμενα χωριά και ακτές μας, εξανεμίζει το νέφος της εφιαλτικής λήθης. Ταξιδεύει σήμερα η ψυχή μας στα μαγευτικά ακρογιάλια της Αμμοχώστου, της Κερύνειας , της Μόρφου. Στα κάστρα του Πενταδακτύλου, στον Άγιο Ιλαρίωνα,στο Βουφαβέντο. Στα μοναστήρια των Αποστόλων Ανδρέα και Βαρνάβα, στους τόπους όπου έζησαν, αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν εκατοντάδες συμπατριώτες μας.

Νεκροί και αγνοούμενοι, πρόσφυγες και εγκλωβισμένοι, πρωταγωνιστές μιας ανελέητης σύγχρονης τραγωδίας.  Όπως ο Βασίλης, 63 χρόνων σήμερα, κρατά σφιχτά από το χέρι τα δύο του εγγονάκια, τον μεγάλο τον λένε Κύπρο, τη μικρή Ελευθερία.

Τον κοιτούν με λύπη όταν δακρύζει κάθε χρόνο όταν ακούει τις σειρήνες και απορούν τι σημαίνουν ένα παλιό σκουριασμένο κλειδί και ένα παλιό τρανζίστορ που τους έδωσε και τους είπε να τα φυλάνε πάντοτε.

Αυτή είναι η συλλογική μας ευθύνη: να μη παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα μοιρασμένη, αλλά να τους παραδώσουμε μια πατρίδα ελεύθερη, στην οποία θα απολαμβάνουν τα ίδια θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα που απολαμβάνουν όλοι οι πολίτες της ευρωπαϊκής μας οικογένειας.

Πάνω απ’ όλα, να τους προσφέρουμε ένα μέλλον με ασφάλεια, με ελπίδα και προοπτική. Γιατί αυτό είναι το διαρκές και αδιάλειπτο χρέος μας απέναντι σε όσους προηγήθηκαν, αλλά ακόμη περισσότερο απέναντι σε όσους θα έρθουν.

Είμαστε εμείς τα βουνά και οι θάλασσες, εμείς η γη, η μνήμη και ο πόνος αυτού του τόπου. Με πίστη ακλόνητη συνεχίζουμε, προσμένοντας την κάθαρση μετά την ύβρη, την Ανάσταση μετά τη Σταύρωση, το φως μετά το σκοτάδι. Δεν θα αφήσουμε το σκοτάδι να κυριαρχήσει.

Γιατί, όπως ειπώθηκε, η μνήμη και η ελπίδα είναι τα μόνα που δεν μπορούν να μας πάρουν, το νήμα που μας δένει με το χθες και μας οδηγεί στο αύριο.

Και αυτό το νήμα δεν μπορεί κανείς να το σπάσει, γιατί όπως λέει και ο ποιητής μας Μιχάλης Πασιαρδής:

«… σιίλια χρόνια να θκιαβούν όσοι τζιαιροί τζ’ αν πάσι

η Κύπρος εν γιαλλόου μας π’ Ακάμαν ως Καρπάσι…»