Κύπρος – Γαλλία: Στρατηγική συμμαχία με ευρωπαϊκή προοπτική

Του Ανδρέα Ορφανίδη

Σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αβεβαιότητα επανακαθορίζει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης και η στρατηγική πυξίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δοκιμάζεται από τις προκλήσεις της ρωσικής επιθετικότητας, της ενεργειακής αστάθειας και των αναθεωρητικών πολιτικών στην περιφέρεια, η στρατηγική σχέση Κύπρου – Γαλλίας αναδεικνύεται σε πυλώνα σταθερότητας, ασφάλειας και ευρωπαϊκής συνέπειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πέρα από τα προφανή διμερή οφέλη, η σύσφιγξη των σχέσεων Λευκωσίας και Παρισιού αποτυπώνει τη βούληση των δύο πλευρών να εντάξουν τη συνεργασία τους σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο, στο οποίο η Κύπρος δεν είναι απλός αποδέκτης, αλλά ενεργός συμμέτοχος και διαμορφωτής.

Η εμβάθυνση της συμμαχίας Κύπρου – Γαλλίας, όπως αυτή διαμορφώνεται με την επικείμενη ανανέωση της στρατηγικής συμφωνίας των δύο χωρών, υπερβαίνει πλέον τη διπλωματική τυπολογία και αναδεικνύεται ως γεωπολιτική επιλογή με σαφή προσανατολισμό: την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, τη διασφάλιση της κυριαρχίας των κρατών-μελών της απέναντι σε εξωτερικές απειλές και την εδραίωση ενός νέου μοντέλου πολυεπίπεδης ευρωπαϊκής συνεργασίας. Στο επίκεντρο αυτής της σχέσης βρίσκεται, αναπόφευκτα, η Κύπρος ως εταίρος πρώτης γραμμής, που φέρει το βάρος -αλλά και το δικαίωμα- ν’ αξιώνει από την ΕΕ σαφή, συνεπή και πρακτική στήριξη σε όλα τα πεδία.

Ασφάλεια και στρατιωτική συνεργασία: Το θεμέλιο της συμμαχίας

Η αναβαθμισμένη στρατιωτική συνεργασία Κύπρου – Γαλλίας αποτελεί έναν από τους πλέον διακριτούς πυλώνες της στρατηγικής τους σχέσης. Η σταθερή παρουσία γαλλικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων σε κυπριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις -με επίκεντρο τη Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί και το στρατιωτικό αεροδρόμιο της Πάφου- ενισχύει την επιχειρησιακή επάρκεια και την αποτρεπτική ικανότητα της Κύπρου, εντός ενός ευρύτερου πλαισίου ευρωπαϊκής άμυνας.

Η κοινή συμμετοχή στην άσκηση EUNOMIA, μαζί με την Ελλάδα και την Ιταλία, προσφέρει μια έμπρακτη απόδειξη της συμμαχικής συνοχής και της αποφασιστικότητας να προστατευτεί το διεθνές δίκαιο στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το περιβάλλον, η γαλλική εμπλοκή δεν περιορίζεται σε επίπεδο συμβολισμού, αλλά αποκτά επιχειρησιακή και τεχνική διάσταση μέσω της συνεργασίας στους κόλπους της PESCO (Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία στην Άμυνα), όπου Κύπρος και Γαλλία αναπτύσσουν κοινές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της ΕΕ.

Ενέργεια: Από τα κοιτάσματα στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία

Η εμπλοκή της γαλλικής TotalEnergies στα κυπριακά θαλάσσια τεμάχια, σε συνεργασία με την ιταλική Eni, συνιστά μία στρατηγική επιλογή που υπερβαίνει τα όρια της επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Είναι μια σαφής πολιτική δήλωση παρουσίας και δέσμευσης υπέρ της κυπριακής κυριαρχίας και της ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ. Οι συνεχείς έρευνες και γεωτρήσεις αποτελούν πρακτική επιβεβαίωση της εμπιστοσύνης στις προοπτικές των κυπριακών κοιτασμάτων, αλλά και της στρατηγικής πρόθεσης της Γαλλίας να υποστηρίξει την Κυπριακή Δημοκρατία ως ενεργειακό κόμβο της περιοχής.

Παράλληλα, η συμμετοχή της Γαλλίας σε διακρατικά έργα όπως ο Great SeaInterconnector, που θα συνδέσει ενεργειακά την Κύπρο με το Ισραήλ και την ηπειρωτική Ευρώπη μέσω Ελλάδας, καταδεικνύει την πρόθεση μετατροπής της Κύπρου από νησιωτικό αποδέκτη σε στρατηγικό πάροχο σταθερότητας και διασύνδεσης. Μέσω αυτών των έργων, η Λευκωσία εμπεδώνει την αξία της στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, ενώ αποκτά επιπρόσθετη διαπραγματευτική ισχύ στο εσωτερικό τής ΕΕ.

Οικονομία και επενδύσεις: Η διμερής σχέση ως καταλύτης ανάπτυξης

Το διμερές εμπόριο Κύπρου – Γαλλίας παρουσίασε εντυπωσιακή αύξηση το 2023, αντανακλώντας την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της επενδυτικής διάθεσης των γαλλικών επιχειρήσεων. Οι γαλλικές επενδύσεις επεκτείνονται πλέον σε κρίσιμους τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι τηλεπικοινωνίες, οι υποδομές και οι ψηφιακές τεχνολογίες. Η Κυπριακή Δημοκρατία προσφέρει θεσμική σταθερότητα, γεωγραφική εγγύτητα με την ευρύτερη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, και ένα ευνοϊκό φορολογικό και επενδυτικό πλαίσιο, καθιστώντας την ιδανικό εφαλτήριο για γαλλικές επιχειρήσεις που επιδιώκουν ευρωπαϊκή πρόσβαση με περιφερειακή εμβέλεια.

Η στρατηγική τοποθέτηση της Κύπρου εντός του γαλλικού επιχειρηματικού και επενδυτικού οικοσυστήματος δεν είναι απλώς αριθμητική· ενισχύεται από την ενδυνάμωση των τεχνολογικών ανταλλαγών, τη συμμετοχή σε κοινά ερευνητικά προγράμματα, καθώς και από τη διεύρυνση των επιχειρηματικών αποστολών, κάτι που συμβάλλει στην εμπέδωση του οικονομικού της ρόλου ως διαύλου γαλλικής επιρροής στη ΝΑ Ευρώπη.

Πολιτισμός και εκπαίδευση: Η ήπια ισχύς της φιλίας

Ο πολιτιστικός και εκπαιδευτικός άξονας των διμερών σχέσεων Κύπρου – Γαλλίας ενισχύεται σταθερά, δημιουργώντας δεσμούς βαθύτερους και ανθεκτικότερους από τους πολιτικούς ή στρατιωτικούς. Η ενίσχυση της γαλλικής γλώσσας στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα, η διεύρυνση της παρουσίας γαλλόφωνων εκπαιδευτικών θεσμών και η συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο δεν αποσκοπούν μόνο στην ενίσχυση της πολιτισμικής πολυμορφίας, αλλά και στη γεωπολιτισμική θεμελίωση της Κύπρου ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης και γαλλόφωνου κόσμου.

Η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στον Οργανισμό Γαλλοφωνίας δεν είναι μόνο πολιτιστικό γεγονός. Είναι εργαλείο μαλακής ισχύος που ενισχύει τη θέση της Κύπρου στο παγκόσμιο δίκτυο των γαλλόφωνων κρατών, προσφέροντας πλατφόρμες συνεργασίας στους τομείς της εκπαίδευσης, της καινοτομίας, της πολιτιστικής διπλωματίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Κυπριακό και ΕΕ–Τουρκία: Το κριτήριο της συνέπειας

Στον πυρήνα της στρατηγικής αυτής σχέσης παραμένει αναλλοίωτη η σταθερή στήριξη της Γαλλίας σε λύση του Κυπριακού στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου. Το Παρίσι διαμηνύει με σαφήνεια -τόσο εντός ΕΕ όσο και στο Συμβούλιο Ασφαλείας- ότι δεν πρόκειται ν’ αποδεχθεί λύση δύο κρατών ή άλλες μορφές de facto διχοτόμησης. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλει τετελεσμένα τόσο στη νεκρή ζώνη όσο και στην κυπριακή ΑΟΖ, η παρουσία της Γαλλίας λειτουργεί αποτρεπτικά και ενισχύει την ευρωπαϊκή συνοχή. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η εμβάθυνση των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας, όπως αυτή συζητείται υπό τη γερμανική και ισπανική διπλωματική ώθηση, δεν μπορεί ν’ αποσυνδεθεί από τις κυπρογενείς υποχρεώσεις της Άγκυρας. Η Κύπρος, μέσω της σχέσης της με τη Γαλλία, διαθέτει έναν σταθερό υποστηρικτή στην επιδίωξη ενός πλαισίου αρχών, σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πρόοδος για την Τουρκία προϋποθέτει: αποχώρηση στρατευμάτων, επιστροφή περιουσιών, αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ακύρωση της πολιτικής δύο κρατών.

Συμπερασματικά, η στρατηγική συμμαχία Κύπρου – Γαλλίας δεν είναι ένας ακόμη δίαυλος συνεργασίας. Είναι μια θεμελιώδης επιλογή γεωπολιτικής τοποθέτησης. Ενισχύει την εθνική ασφάλεια, διαμορφώνει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για επενδύσεις και διπλωματική ενίσχυση και, ταυτόχρονα, προσφέρει στην Κύπρο τα αναγκαία ερείσματα για να απαιτεί, με αξιοπρέπεια και αποτελεσματικότητα, την τήρηση των ευρωπαϊκών κανόνων και αρχών. Σε έναν κόσμο ρευστό και επικίνδυνο, η Λευκωσία δεν περιορίζεται στην άμυνα και την επιβίωση. Αναζητεί στρατηγικές σχέσεις με περιεχόμενο, και η σχέση με τη Γαλλία αποτελεί υπόδειγμα πολυεπίπεδης εξωτερικής πολιτικής, που εδράζεται στις αρχές της αμοιβαιότητας, της αξιακής συνοχής και της κοινής ευθύνης για το μέλλον της Ευρώπης.

*Καθηγητής-Ανθρωπολόγος στο PhilipsUniversity, πρώην Πρύτανης

Ακολουθήστε τις ειδήσεις του speaknews.gr στο Google News πατώντας εδώ