Χάρη σε αυτό τον αγώνα, σήμερα εμείς απολαμβάνουμε την ελευθερία, την Κυπριακή Δημοκρατία. Και τα μηνύματα αυτών των αγώνων, αυτών των θυσιών των ηρώων που μνημονεύουμε δεν μπορούν να περιορίζονται μόνο σε ρητορικές αναφορές, αλλά να αντλούμε από το παράδειγμα τους την ίδια επιμονή, την ίδια αφοσίωση σε οικουμενικές αρχές και αξίες, στον αγώνα που διεξάγουμε καθημερινά τα τελευταία 50 χρόνια για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού από τη χώρα μας.
Αυτά τα μηνύματα που είναι πάντοτε επίκαιρα, οικουμενικά και πανανθρώπινα, έχουμε υποχρέωση να μεταφέρουμε και να μεταλαμπαδεύουμε και στις νεότερες γενιές. Το πιο ενθαρρυντικό, το πιο φωτεινό αυτή τη μέρα είναι η παρουσία των μαθητών και μαθητριών που αποτελούν το μέλλον αυτού του τόπου, αλλά και τον λόγο για τον οποίον η δική μας υποχρέωση γίνεται ακόμη πιο ιερή».
-
Διαβάστε ολόκληρο τον Πανηγυρικό Λόγο του Κυβερνητικού Εκπροσώπου κ. Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη για την επέτειο της 1ης Απριλίου 1955
“Ήταν Χαράματα.
Η νύχτα δεν είχε ακόμη υποχωρήσει. Στεκόταν βαριά πάνω από τις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, σαν να αρνιόταν να παραδώσει τη στιγμή στο φως.
Και τότε ένας ήχος. Ο μεταλλικός ήχος από ένα κλειδί που γύριζε αργά στην πόρτα ενός κελιού.
Η πόρτα άνοιξε. Σαν να άνοιγε όχι ένα κελί, αλλά μια ολόκληρη σελίδα της Ιστορίας.
Μέσα, ένας νέος. Όρθιος, με το βλέμμα καθαρό, με το πρόσωπο γαλήνιο, με εκείνη την ηρεμία που έχουν μόνο όσοι έχουν ήδη συμφιλιωθεί με το χρέος τους.
Προχωρά, ευθυτενής, λεβέντικα, παλληκαρήσια.
Και τότε η φωνή του. Όχι κραυγή. Όχι φόβος. Ψαλμός.
«Σε γνωρίζω από την κόψην του σπαθιού την τρομερήν…»
Η φωνή απλώθηκε στον διάδρομο, διέσχισε τους τοίχους, έσπασε τη σιωπή. Σαν να ήθελε να προλάβει τον χρόνο. Σαν να ήθελε να αφήσει πίσω της κάτι που δεν θα πέθαινε ποτέ.
Και ύστερα σταμάτησε. Μια λέξη έμεινε στη μέση. Και ένας ήρωας πέρασε στην αθανασία.
Μέσα στα στερνά λεπτά της νύχτας, ενώ όλα γύρω πάγωναν, είχε ήδη χαραχθεί μια αλήθεια που ο Βρετανός δήμιος συνειδητοποίησε βαθιά:
Κανείς δεν μπορεί να νικήσει έναν λαό που φλέγεται από τόσο ασίγαστο φρόνημα, που δεν διστάζει να θυσιάσει την ίδια του τη ζωή για την λευτεριά. Και το κάνει τραγουδώντας.
Δεκαοκτώ χρονών. Από την Πάφο. Ευαγόρας Παλληκαρίδης.
Ο ποιητής που μετέτρεψε τον φόβο σε αξιοπρέπεια. Και τον θάνατο σε αιωνιότητα.
Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά,
Γι’ αυτούς η σιγή. Γι’ αυτούς τα δάκρυα. Γι’ αυτούς οι φάροι, οι κλάδοι ελιάς και τα φανάρια.
Η παρουσία μας σήμερα στον ιερό αυτό ναό συνιστά την ελάχιστη κατάθεση του ιστορικού εθνικού μας χρέους, προς όσους παραμέρισαν τα μικρά για τα μεγάλα, για όσους από την φαυλότητα της υποταγής επέλεξαν τη δόξα της αιωνιότητας, προς όσους η ιστορία, αλλά και η συνείδηση, κατατάσσει στους ήρωες.
Αυτούς τους μεγάλους αγωνιστές και ήρωες ανέδειξε, κατέγραψε και σεμνύνεται η ιστορία της πατρίδας μας, μέσα από την απόλυτα συνειδητή και εθνικά κατασταλαγμένη απόφαση της επανάστασης της 1ης Απριλίου του 1955- ’59.
Ο Απελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ υπήρξε πράξη ζυγισμένη. Ήταν η συνισταμένη της ιστορικής συνείδησης και της εθνικής ταυτότητα, σφυρηλατημένες μέσα από αιώνες υποταγής και καταπίεσης. Που αρνιούνταν να σβήσουν, ακόμη και κάτω από τη σκιά τριών αυτοκρατοριών.
Ήταν ο διάλογος του λαού της Κύπρου με τους προγόνους του εκείνη την αυγή της 1ης Απριλίου 1955, που άνοιγε ένα νέο κεφάλαιο στην τρισχιλιόχρονη ιστορία του νησιού μας. Γιατί ο Αγώνας εκείνος αντιπροσωπεύει μια καθοριστική για τα ιστορικά πεπρωμένα του νησιού μας τομή.
Ένας διάλογος που τον ύψωσε υπερήφανα στο βάθρο της εθνικής ανάτασης και 8του ανυποχώρητου αγώνα και που τον ανέδειξε ξανά σε πρωταγωνιστή της ιστορίας του, αποφασισμένο να διεκδικήσει με πίστη και θάρρος τη θέση που δικαιωματικά του ανήκει.
Απλοί άνθρωποι του μόχθου της καθημερινότητας – παιδιά, μαθητές και μαθήτριες, αγρότες και αγρότισσες, άνδρες και γυναίκες από κάθε άκρη του νησιού ανταποκρίνονται στο κάλεσμα και προσφέρουν με ανιδιοτέλεια τις υπηρεσίες του στον αγώνα.
Μεταμορφώνονται σε σύμβολα ηρωισμού, με ψυχές πυρακτωμένες από ακατάλυτο θάρρος ασύγκριτη τόλμη και βαθιά ριζωμένο αίσθημα αυτοθυσίας. Μυήθηκαν στον Αγώνα, ορκίστηκαν, αγωνίστηκαν, συνελήφθησαν, βασανίστηκαν, κινδύνευσαν, θυσιάστηκαν, σαν το μεγαλύτερο χρέος και οφειλή τους στην πατρίδα.
Ανεβαίνουν τα ύψιστα σκαλοπάτια του ηρωισμού «και μόνοι και μετά πολλών», επιβεβαιώνοντας περίτρανα και με το λαμπρότερο τρόπο την βαριά εθνική τους φυσιογνωμία.
Με το αμέτρητο ψυχικό σθένος ετούτος ο λαός μετουσίωσε με διαχρονική ακρίβεια το αληθινό μέτρο ενός λαού όπως το αποδίδει ο Κωστής Παλαμάς:
“Η Μεγαλοσύνη των λαών δεν μετριέται με το στρέμμα.
Με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα.”
Αυτή η μεγαλοσύνη και το πνεύμα της θυσίας για τα ύψιστα ιδανικά και την πατρίδα αναδείχθηκε στην πιο μεστή του διάσταση:
Καραολής, Δημητρίου, Πατάτσος, Ζάκος, Μιχαήλ, Κουτσόφτας, Μαυρομάτης, Παναγίδης, Παλληκαρίδης, οι εννιά μάρτυρες της αγχόνης που, θαμμένοι στα φυλακισμένα μνήματα, αγιάζουν την κυπριακή γη.
Εκεί ο σταυραετός του Μαχαιρά, Γρηγόρης Αυξεντίου, και ο λόγιος του Αγώνα, Κυριάκος Μάτσης, που με το ολοκαύτωμά τους φωτίζουν τον δρόμο του εθνικού χρέους.
Δίπλα τους ο Μάρκος Δράκος και ο Στυλιανός Λένας. Πολλοί οι ήρωες, όπως οι μάρτυρες του Αχυρώνα του Λιοπετρίου, Ανδρέας Κάρυος, Φώτης Πίττας, Ηλίας Παπακυριακού, Χρίστος Σαμάρας, και πολλά ακόμα παλληκάρια της Κύπρου πρότυπα αυτοθυσίας και ηρωισμού, εισήλθαν επάξια στο πάνθεο των ηρώων του γένους μας.
Πολλοί και οι τόποι της θυσίας τους, από άκρη σε άκρη, σε κάθε γωνιά της πατρίδας: Μερσινάκι, Μαχαιράς, Βάβλα, Λιοπέτρι, Δίκωμο…
Για τέσσερα ηρωικά χρόνια ο κυπριακός ελληνισμός, πορεύτηκε ομόψυχος και σύσσωμος, έδωσε τον υπέρ πάντων αγώνα, υπακούοντας στο κάλεσμα της Ιστορίας με πνεύμα αυτοθυσίας, εθνικής υπερηφάνειας, ηθικής και πνευματικής ανάτασης.
Αυτή η συλλογική αυταπάρνηση και θυσία, φωτίζει και καθοδηγεί από εκείνη την ημέρα και μπρος το βάδισμα μιας χώρας, ενός λαού.
Τη δική τους Επαναστατική τετραετία υψώνουμε υπερήφανα στο βάθρο της εθνικής ανάτασης και του δικού μας ανυποχώρητου αγώνα για την απελευθέρωση της πατρίδας μας.
Γιατί ο Αγώνας της ΕΟΚΑ δεν είναι μόνο ιστορία. Είναι παράδειγμα. Το παράδειγμα μιας κοινωνίας που αρνήθηκε να συμβιβαστεί, που αρνήθηκε τις επιβολές που την ήθελαν μικρή. Στάθηκε όρθια, γιγαντώθηκε, μεγαλούργησε.
Οι Κύπριοι εκείνης της εποχής δεν γεννήθηκαν ήρωες. Έγιναν. Αυτό είναι το βαθύτερο μήνυμα της σημερινής επετείου.
Κοιτάζω σήμερα τα πρόσωπα των νέων ανθρώπων που βρίσκονται ανάμεσά μας. Ίσως αναρωτιούνται γιατί μιλάμε για γεγονότα που έγιναν δεκαετίες πριν γεννηθούν.
Η απάντηση βρίσκεται στα μάτια μιας γιαγιάς που δακρύζει κάθε φορά που ακούει τον Εθνικό Ύμνο. Στην αφήγηση ενός παππού που περιγράφει στα εγγόνια του το διαπεραστικό κρύο του ανταρτοπόλεμου, την νεκρική σιγή στο κρησφύγετο, τον εκκωφαντικό ανατριχιαστικό ήχο της αγχόνης.
Δεν τους καλούμε να αντιγράψουν τον Αγώνα. Τους καλούμε να κατανοήσουν την υπέρβασή του. Για την Ελευθερία. Την Αξιοπρέπεια. Την Ευθύνη απέναντι στην Πατρίδα.
η παρακαταθήκη του Αγώνα μάς οδηγεί αναπόφευκτα στο σήμερα.
Ιδιαίτερα σήμερα που η Λύση, η γενέτειρα του Γρηγόρη Αυξεντίου, το Δίκωμο, η γη όπου ο ήρωας Κυριάκος Μάτσης πέρασε στο πάνθεον της αιωνιότητας, υπομένουν καρτερικά, αλλά αγέρωχα, την παρουσία του εισβολέα, εκείνος ο αγώνας για την ελευθερία αποκτά περισσότερη σημασία.
Η κατεχόμενη γη μας γίνεται σύμβολο του χρέους και της συλλογικής μας ευθύνης απέναντι στην ιστορία και στο μέλλον του τόπου μας.
Τούτος ο λαός διεκδικεί δικαίωση. Για την βάρβαρη εισβολή. Για την παράνομη κατοχή. Για την προσφυγιά, τους αγνοούμενους, τους εγκλωβισμένους. Την αλλοίωση του χαρακτήρα των κατεχόμενων, τη βεβήλωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Και ας μιλήσουμε καθαρά. Οι εποχές που διανύουμε είναι κρίσιμες, κρίνεται το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο. Κρίνεται αν θα επικρατήσει η πίστη στο δίκαιο ή η περιφρόνησή του. Αυτό είναι το μεγάλο διακύβευμα της εποχής μας: αν θα επικρατήσουν οι οικουμενικές αρχές και αξίες που οδήγησαν στην ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών.
Τα Ψηφίσματα του ΣΑ του ΟΗΕ δεν μπορεί να παραβλέπονται, δεν μπορεί να αγνοούνται, δεν μπορεί να περιφρονούνται. Αλλιώς, αυτό που καταρρέει δεν είναι μόνο η δική μας δικαίωση. Είναι η αξιοπιστία ολόκληρου του διεθνούς συστήματος.
Είναι στο πλαίσιο αυτό που η Κυπριακή Δημοκρατία αξιοποιεί την ευρωπαϊκή της ιδιότητα, τις άριστες διπλωματικές σχέσεις με τα γειτονικά κράτη, τις συνέργειες που έχει αναπτύξει με ευρωπαϊκά και τρίτα κράτη, βρισκόμενη πάντα ως μέρος της λύσης και ποτέ ως μέρος του προβλήματος.
Αυτή η δυνατότητα δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα μιας στρατηγικής ενδυνάμωσης όλων των παραγόντων ισχύος της πατρίδας μας, εσωτερικών και εξωτερικών.
Και αυτή η στρατηγική υπηρετεί μία και μοναδική ύψιστη προτεραιότητα: την απελευθέρωση της πατρίδας μας, εντός του συμφωνημένου πλαισίου, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο και στη βάση των αρχών, των αξιών και του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η θέλησή μας για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις παραμένει αταλάντευτη. Η προσήλωση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, όπως εκφράστηκε και στην πρόσφατη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μάς ενθαρρύνει να εντατικοποιήσουμε ακόμη περισσότερο την προσπάθειά μας. Να αξιοποιήσουμε κάθε διαπραγματευτική δυνατότητα ώστε να τερματίσουμε το απαράδεκτο στάτους κβο.
Το μήνυμα που στέλνουμε προς κάθε κατεύθυνση είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ και οικουμενικό: Γιατί ας μην διαπραγματευτούμε ποτέ από φόβο. Αλλά ας μην φοβηθούμε ποτέ να διαπραγματευτούμε.
Είμαστε έτοιμοι για τον διάλογο, για την παράθεση επιχειρημάτων, για την πρόταξη θέσεων και επιδιώξεων. Αυτό επιδιώκουμε, το αυτονόητο.
Αποζητούμε ό,τι και οι πρόγονοί μας, αλλά και ό,τι απολαμβάνουν όλοι οι ευρωπαίοι εταίροι μας: μια πατρίδα ελεύθερη, απαλλαγμένη από στρατεύματα κατοχής και αναχρονιστικές εγγυήσεις.
Μια πατρίδα όπου κάθε πολίτης θα ζει με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ίσα δικαιώματα.
Γι’ αυτό σήμερα, το μήνυμα αυτής της επετείου είναι πιο επίκαιρο από ποτέ: λαός ενωμένος που δεν ξεχνά μπορεί να πετύχει τους πιο υψηλούς στόχους. Η διπλωματία απαιτεί εθνική ενότητα και η εθνική ενότητα μνήμη.
Γιατί οι λαοί που δικαιώνονται δεν είναι εκείνοι που παραιτούνται. Είναι εκείνοι που μένουν ενωμένοι. Εκείνοι που θυμούνται. Μόνο τότε η ανάγκη της ιστορίας συναντά την ιστορικότητα της ανάγκης.
Όταν αφήνουμε στην άκρη τα μικρά που μας βαραίνουν και στρεφόμαστε προς τα μεγάλα που μας αξίζουν. Όταν το εγώ σιγήσει, για να ακουστεί το εμείς.
Γι’ αυτό έχουμε χρέος απέναντι στις επόμενες γενιές. Να μιλάμε για τον έπος της ΕΟΚΑ. Όχι για να τον αντιγράψουν, αλλά για να τον γνωρίσουν. Όχι για να τον επαναλάβουν, αλλά για να τον θαυμάσουν και να αντλήσουν δύναμη από αυτό.
Να μάθουν ότι αυτός ο τόπος δεν γεννήθηκε από συμπτώσεις. Γεννήθηκε από θυσίες. Και κάθε γενιά έχει ευθύνη να τιμά αυτές τις θυσίες, όχι μόνο με λόγια, αλλά με πράξεις ενότητας.
Να μην αναζητούμε ήρωες αλλού. Έχουμε ήρωες, περισσούς που φωτίζουν το παρελθόν μας και δείχνουν τον δρόμο για το μέλλον.
Έχουμε σήμερα μαζί μας εκείνο τον μαθητή που στάθηκε όρθιος απέναντι στον θάνατο. Είναι εδώ δίπλα, στους διαδρόμους του σχολείου που βάδισε, που ονειρεύτηκε, εμπνεύστηκε, διαδήλωσε, αγωνίστηκε.
Στιγμές σαν τη σημερινή ο χρόνος και ο χώρος αποκτούν μια αφηρημένη έννοια. Το μυαλό μας ταξιδεύει, μαζί με τον Βαγορή.
Η ψυχή του διαλύει τα συρματοπλέγματα της κατοχής, διασχίζει τα αλησμόνητα κατεχόμενα χωριά και ακτές μας, εξανεμίζει το νέφος της εφιαλτικής λήθης. Ταξιδεύει στα μαγευτικά ακρογιάλια της Αμμοχώστου, της Κερύνειας , της Μόρφου.
Στα κάστρα του Πενταδακτύλου, στον Άγιο Ιλαρίωνα,στο Βουφαβέντο. Στα μοναστήρια των Αποστόλων Ανδρέα και Βαρνάβα, στην κατεχόμενη Λύση του Αυξεντίου και το Δίκωμο του Μάτση.
Στους τόπους όπου έζησαν, αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν εκατοντάδες συμπατριώτες μας. Νεκροί και αγνοούμενοι, πρόσφυγες και εγκλωβισμένοι, πρωταγωνιστές μιας ανελέητης σύγχρονης τραγωδίας, μιας τραγωδίας που ακόμη αναζητεί την κάθαρση και τη λύτρωση.
Είναι εδώ σήμερα και μας υποχρεώνει να φανούμε αντάξιοι της δικής του παρακαταθήκης.
Η 1η Απριλίου 1955 συμπυκνώνει σε μια ιστορική στιγμή όλα εκείνα που καθορίζουν και καθοδηγούν τον Εθνικό μας βίο. Οι λίγοι ενάντια στους πολλούς, το δίκαιο ενάντια στο άδικο, το φως ενάντια στο σκοτάδι.
Συμβολίζει την άρνηση στον ολοκληρωτισμό, την αντίσταση στην τυραννία, την κατάφαση και αφοσίωση στην Ελευθερία και την Εθνική αξιοπρέπεια. Αξίες οικουμενικές, όπως οικουμενικά και επίκαιρα τα μηνύματα του Έπους του 55-’59.
Τιμή στη γη που γέννησε, έθρεψε και έρανε με τα νάματα του ελληνισμού και της χριστιανοσύνης τούτα τα άξια τέκνα.
Αθάνατοι ήρωες ,
Υποκλινόμαστε ευλαβικά στις θυσίες σας που γενναία διατήρησαν την πίστη στα ιδανικά.
Η φωτοβόλος μνήμη σας θα είναι αιώνια, όπως ασταμάτητος θα είναι και ο δικός μας αγώνας ως την τελική δικαίωση, ως τη δικαίωση της θυσίας σας.
Ενωμένοι. Μέχρι τη δικαίωση.
Τα άρθρα και τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες κανενός.
Ακολουθήστε τις ειδήσεις του speaknews.gr στο Google News πατώντας εδώ
